Trầm hương là gì? Hướng dẫn phân loại trầm hương

0
1499
Trầm hương là gì?

Có lẽ trầm hương là một cái tên không quá xa lạ với người dân Việt Nam. Nhưng ít ai biết được tất tần tật về các loại “thảo mộc” đặc biệt này nhé! Cùng với công dụng chữa bách bệnh, mang văn hóa dân tộc, làm đẹp. Cùng nhau tìm hiểu về trầm hương và phân loại chúng như thế nào là đúng nhé!

Trầm Hương là gì?

Theo kinh nghiệm của dân gian, Trầm hương tạo thành do hương trời bay theo gió đáp vào chỗ bị thương trên cây Dó Bầu, hòa quyện vào nhựa chảy ra từ vết thương ấy, hun đúc theo thời gian, tạo thành Trầm, nơi linh khí của trời đất hội tụ. Nhưng khi khoa học phát triển, khái niệm hoàn thiện nhất của Trầm hương được phát biểu như sau:

Là phần gỗ chứa nhiều nhựa thơm sinh ra từ thân cây Dó, trong những cánh rừng già Nam Bộ Việt Nam, trầm hương thường mọc nhiều ở đó. Bên cạnh đó, cây Dó bị tổn thương (do thiên tai, con người, bom đạn,…), khi đó cây sẽ tiết ra nhựa thơm để chữa lành vết thương trên thân cây, bên cạnh đó phần gỗ bị tổn thương được tích dầu trở thành một loại gỗ quý thơm, trầm hương ra đời từ đó. Trầm hương thường là những cây bị bom đạn găm vào, cây bị giông gió làm gãy cành hay bị sét đánh, và vì những đặc điểm giúp người đi tìm Trầm (hay còn gọi là phu Trầm) phát hiện ra cây có trầm hương.

Phân loại trầm hương

Trầm hương tự nhiên

Quá trình hình thành: Trong tự nhiên trầm hương được hình thành ở những cây Dó đã chết, cùng với phần gỗ bị mục hay có thể từ những cây bị tổn thương trước đó, nhưng không do tác động có chủ ý của con người tạo nên. Chính vì điều đó, phải tốn công sức để tìm được cây Dó đóng Trầm, đồng thời mất thời gian rất lâu để hình thành. Vì vậy, nên Trầm hương tự nhiên có hàm lượng tinh dầu và giá trị cao hơn rất nhiều so với Trầm hương nuôi cấy hiện nay.

Về mùi hương: Về cơ bản thì mùi hương của Trầm tự nhiên và nuôi cấy khó đoán biết được. vì tương đối giống nhau. Bên cạnh đó, trầm hương tự nhiên mang hương gỗ nồng nàn, quyến rủ và có khả năng lưu hương lâu hơn so với Trầm hương nuôi cấy thông thường.

Giá bán trên thị trường: Thời điểm hiện tại, giá Trầm hương tự nhiên trên thị trường dao động tinh dầu trầm ở khoảng 9000 USD/1 lít, còn gỗ trầm hương thông thường từ 6000 USD – 6500 USD/kg. Bởi tính cách quý hiếm trong quá trình hình thành cũng như giá trị mà nó mang lại, trầm hương tự nhiên có mức giá cao hơn Trầm hương nuôi cấy.

Trầm hương nuôi cấy

Quá trình hình thành: Vấn đề tạo Trầm là một việc có thể chủ động được nên trầm hương nhân tạo trở nên gần gũi với đời sống của người dân Việt Nam và có mức giá thấp hơn rất nhiều so với Trầm hương tự nhiên. Được tạo thành bằng cách tác động trực tiếp lên thân cây Dó (đục, khoan…) khiến cho cây bị thương, từ đó cây tiết ra nhựa trầm, trầm hương nuôi cấy được hình thành từ đó.

Giá bán trên thị trường: Trầm hương được định giá khác nhau tùy vào tuổi Trầm và hàm lượng tinh dầu có trong gỗ. Thời điểm hiện tại, Trầm hương nuôi cấy được nuôi cấy có mức giá dao động từ 700 – 100USD/kg đối với Trầm loại cao cấp.

Các loại trầm hương: Kỳ nam, Trầm hương, và Tốc

Kỳ Nam

Kỳ Nam chứa nhiều dầu nhất trong ba loại, Có chất nhẹ, dẻo, nhuyễn, mềm,.. khi nếm có vị đắng, ngọt, chua, cay, hương thơm tự nhiên cùng khói xanh, bay thẳng và dài lên không trung. Kỳ Nam được mệnh danh Trầm quý hiếm nhất và có phẩm chất cao.

Trầm Kỳ nam

Câu ngạn ngữ “nhất bạch, nhì thanh, tam huỳnh, tứ hắc” thể hiện rõ giá trị của các loại trầm kỳ nam. Phân định rõ ràng qua tính chất và sắc vị, khám phá các đặc điểm của bốn loại kỳ được:

  • Hắc kỳ: Sắc đen chàm, hắc ín, quý và đắt giá sau huỳnh kỳ
  • Huỳnh kỳ: Sắc vàng sẩm, vàng nâu, quý hiếm và đắt giá sau thanh kỳ
  • Thanh kỳ: Sắc xanh xám, ánh lục, rất quý hiếm, đắt giá sau bạch kỳ
  • Bạch kỳ: Sắc trắng ngà, xám nhạt, vô cùng quý hiếm, ít khi có, đắt giá nhất

Trầm

Đây là loại Trầm hương ít nặng, vị đắng, dầu, hầu hết khi đốt mới tỏa mùi thơm, khói màu trắng, bay quanh rồi tan ngay lập tức. Trầm được xếp thành 6 loại theo phẩm cấp.

  • Loại 1: sắc sáp trắng, giá trị cao nhất trong 6 loại Trầm
  • Loại 2: sắc vằn lông hổ, giá trị sau loại sắc sáp vàng
  • Loại 3: sắc sáp xanh, giá trị sau loại sắc sáp đầu vịt
  • Loại 4: sắc xanh đầu vịt, giá trị sau loại sắc sáp trắng
  • Loại 5: sắc sáp vàng, giá trị sau loại sáp xanh
  • Loại 6: sắc vàng đốm dầu, giá trị thấp nhất trong 6 loại trầm

Ngày xưa, cũng có loại sách đề cập đến việc phân loại của trầm: Hoàng lạp Trầm, Tiến hương, Kê cốt hương, Hoàng Trầm, Giác Trầm. Hoàng lạp Trầm là tốt nhất trong 6 loại kể trên.

Tốc

Tốc có rất nhiều loại nhưng điển hình là: Tốc đỉa, tốc hương, tốc pi, tốc dây. Mặc dù tốc hương là loại Tốc có mùi thương rất thơm, đặc biệt. Nhưng trong Trầm hương là loại trầm hương nhiễm rất ít lượng dầu nên được đánh giá là hạng thấp nhất.